Polska sztuka / Malarstwo / Współczesnośc powoj

  • Opublikowano:

    2010-05-22
  • Odsłon:

    384

Aula Leopoldyńska – spełniony sen o symbiozie sztuk.

Jedna z najpiękniejszych sal reprezentacyjnych w Polsce zawdzięcza swoją nazwę cesarzowi Leopoldowi I, który w 1702 roku ufundował budynek Uniwersytetu Leopoldyńskiego (dzisiejszy gmach Uniwersytetu Wrocławskiego). Wygląd Auli Leopoldyńskiej jest w dużej mierze zasługą wybitnego śląskiego malarza oraz architekta – Krzysztofa Tauscha.

Barokowa aula Uniwersytetu Wrocławskiego stanowi praktyczną realizację wizji nauczyciela śląskiego artysty – Andrei Pozzo. Zgodnie z ideą włoskiego twórcy malarstwa iluzjonistycznego zatarte zostały różnice pomiędzy dziełami malarstwa, rzeźby i architektury, a efektem wzajemnego uzupełniania się trzech sztuk jest jednolita całość kompozycyjna. Urzeczywistnienie koncepcji Andrei Pozzo było możliwe dzięki współpracy autora fresków - Krzysztofa Handkego z Ołomuńca z rzeźbiarzem – Franciszkiem Józefem Mangoldtem oraz wybitnym twórcą ornamentów sztukatorskich, jakim był Ignatius Provisore.

Spośród obfitości barokowych form, z których bogactwa słynie Aula Leopoldyńska, najbardziej wyróżniają się arcydzieła malarstwa iluzjonistycznego. Uwagę zwiedzających przykuwa przede wszystkim monumentalny fresk przedstawiający apoteozę Boskiej Mądrości. Zgodnie z ideą symbiozy sztuk poszczególne fragmenty ogromnego malowidła nad audytorium imitują formy architektoniczne oraz rzeźbiarskie. Dzięki doskonałej znajomości perspektywy artyście udało się stworzyć iluzję głębi, która sprawia, że aula wydaje się być dużo wyższa, niż w rzeczywistości.

Ponad wieńczącym podium baldachimem z posągiem Leopolda I znajduje się malarska wizja przekazania Uniwersytetu Wrocławskiego pod opiekę Madonny. Figurę cesarza otaczają rzeźby wyobrażające starca z lustrem i kobietę z ulem – personifikacje Roztropności oraz Zapobiegliwości. Poniżej znajdują się uosobienia Zwady (kobieta z potarganymi włosami) i Głupoty (młodzieniec z oślimi uszami). Niedaleko widoczne są także posągi synów Leopolda I – Józefa I i Karola VI. Peryferia podium przeznaczone zostały dla najważniejszych osobistości – znajdują się tam loże kanclerza oraz rektora. Nad nimi górują putta, które prezentują berło i miecz (atrybuty kanclerza) oraz biret, wieniec laurowy i togę rektorską. Popiersia brodaczy z trójkątem, księgą i rózgami liktorskimi symbolizują: opatrzność, prawa boskie i ludzkie oraz sprawiedliwość i władzę świecką. Uważny obserwator dostrzeże również kaduceusz, będący metaforą mądrości, oraz cyrkiel i astrolabium – symboliczne odpowiedniki nauki.

Emporę muzyczną zdobi umieszczone na balustradzie popiersie hr. Jana Schaffgotscha, a także malarska wizja personifikacji Mądrości Ziemskiej.

Przez dwa rzędy okien do sali przedostają się promienie słoneczne, które od razu nasycają aulę bursztynowym blaskiem. Równocześnie rozświetlają też twarze najwybitniejszych ludzi nauki, władców i dostojników, którzy przyczynili się do powstania i rozwoju uczelni. Na ościeżach okiennych girlandy kwiatów otaczają medaliony z portretami uczonych. Zza złotych ram i wielobarwnych dekoracji roślinnych wyłaniają się dostojne, czarno-białe wizerunki mędrców. Kontrast pomiędzy kolorowym otoczeniem i monochromatycznymi wnętrzami medalionów wywołuje wrażenie, że twarze zostały naszkicowane węglem. Iluzoryczne freski barokowego artysty są tak sugestywne, że zwiedzający ani na chwilę nie przestają się zastanawiać nad rzeczywistym kształtem i rozmiarami Auli Leopoldyńskiej. Malarskie imitacje rzeźb, balustrad, kolumn, a nawet drzwi mogą zmylić nawet najbardziej wnikliwego obserwatora.

Aula Leopoldyńska jest nie tylko dowodem maestrii barokowych twórców, ale również przykładem połączenia filozofii i sztuki w służbie nauce. Zrealizowana tu koncepcja symbiozy sztuk miała być zapewne wyrazem jedności w imię wspólnego piękna oraz metaforą ładu panującego we wszechświecie. Barokowi twórcy pomyśleli jednak także o praktycznym aspekcie tej idei i postanowili pokazać, że harmonijne współistnienie malarstwa, rzeźby, architektury oraz muzyki jest możliwe. Najbardziej reprezentacyjne pomieszczenie Uniwersytetu Wrocławskiego wyróżnia się nie tylko pięknym wyglądem, ale również doskonałą akustyką. Dzięki temu może być ono miejscem ważnych uroczystości oraz salą koncertową. Ze względu na świetne warunki akustyczne w barokowej auli regularnie odbywają się koncerty muzyki klasycznej.

Nina Kinitz 12 kwietnia 2010