Polska sztuka / Malarstwo / Romantyzm

  • Opublikowano:

    2009-09-10
  • Odsłon:

    1299

Girlandy kwiatów, wstążki i wachlarze, czyli portrety dam_według Władysława Czachórskiego.

Otoczona girlandami kwiatów dama w różowej sukni, która leniwie przymierza biżuterię lub wpatruje się omdlałym wzrokiem w wazony pełne kwiecia – taki oto wizerunek kobiety z drugiej połowy dziewiętnastego wieku wykreował Władysław Czachórski w swoich dziełach.
Władysław Czachórski urodził się w Lublinie w 1850 roku. W 1866 roku rozpoczęła się jego edukacja artystyczna – pierwsze nauki pobierał on od Rafała Hadziewicza, który wykładał w warszawskiej Klasie Rysunkowej. Dwa lata później młody malarz przeniósł się do Drezna i doskonalił swój warsztat w ramach zajęć na tamtejszej uczelni. Na lata 1869–1873 przypada natomiast jego pobyt w Monachium oraz nauka w Akademii Sztuk Pięknych.
Po zakończeniu studiów artysta udał się w kilkuletnią podróż po Włoszech i Francji, a następnie powrócił na stałe do Monachium – miasta, w którym miała narodzić się jego sława. Dzięki umiejętności niezwykle precyzyjnego przedstawiania szczegółów, zdolności bezbłędnego odtwarzania faktury tkanin i malowanych przez siebie przedmiotów, a także dążenia do jak najpełniejszego wyrażenia piękna portretowanych postaci Czachórski szybko osiągnął sukces komercyjny. Jego obrazy były rozchwytywane przez bogate familie, które lubiły zdobić swoje domy luksusowymi wizerunkami młodych dziewcząt w pastelowych sukniach, tonących w morzu rozkwitłych kwiatów i całym mnóstwie ozdobnych bibelotów.
Momentem przełomowym w twórczości Władysława Czachórskiego był rok 1879, w którym to artysta zauroczył zgromadzoną na II Międzynarodowej Wystawie Sztuki publiczność obrazem zatytułowanym „Dama z różą” (znanym także jako „Chcesz różę?”). Wizerunek dziewczyny w kremowej sukni, która trzyma drobne kwiecie w wyciągniętej do widza dłoni szybko rozsławił nazwisko malarza oraz przyniósł mu ogromną liczbę zleceń na portrety utrzymane w tej samej konwencji.
Od tego czasu Czachórski poświęcił się niemal wyłącznie malowaniu wysoko postawionych dam, które sadzał zwykle przy pokrytych grubymi obrusami stołach lub misternie zdobionych, okrągłych stoliczkach o powyginanych nóżkach. Otoczone mnóstwem falban, koronek i rozmaitych tasiemek kobiety z obrazów Czachórskiego trawią czas na wplatanie kwiatów we włosy („Przed lustrem”) i przymierzanie biżuterii („Dama z klejnotami”) lub podziwianie klejnotów i innych świecidełek („Szkatułka”). Niektóre z nich czytają listy w romantycznym uniesieniu („List”) lub nucą miłosne zaklęcia przy dźwiękach klawikordu („Przy klawikordzie. Pieśń miłosna”).
Zazwyczaj jednak dziewczęta w lśniących atłasem sukniach oddają się błogiemu lenistwu, a ich jedyne formy działania ograniczają się do sięgania omdlewającym gestem po różowe kwiecie, wysypujące się girlandami z wszechobecnych wazonów, tak jak dzieje się to w przypadku „Damy w liliowej sukni z kwiatami (Dla niego)”. Niektóre z portretowanych przez Władysława Czachórskiego kobiet koncentrują się też na rozwijaniu ozdobnych wachlarzy („Dziewczyna z wachlarzem”) lub wpatrują się bezmyślnym wzrokiem w okno, bądź wazon z kwiatami („Dama przy oknie”, „Zapach wiosny”). Wszystkie te postaci siedzą w pięknych pokojach, otoczone misternie rzeźbionymi meblami i w apatyczny sposób delektują się wyglądem otaczających je przedmiotów.
Na portretach malowanych na zamówienie przez Władysława Czachórskiego nie sposób dostrzec indywidualnego podejścia artysty do przedstawianych kobiet. Wręcz przeciwnie – wszystkie damy charakteryzują się pięknem, które wychodzi na pierwszy plan tłumiąc całkowicie cechy wynikające z osobowości modelek. Portrety wystrojonych kobiet są całkowicie pozbawione aspektu psychologicznego, przez co wydają się być bardzo powierzchowne. Obrazy przedstawiające powabne dziewczęta, których sylwetki i twarze stanowią główne elementy kompozycji złożonych z kwiatów i klejnotów, są niewątpliwie estetyczne oraz wskazują na wyjątkowy talent artysty do odtwarzania faktury lśniących sukien, kunsztownie wyszywanych obrusów oraz misternie złoconych przedmiotów. Wystarczy jednak obejrzeć kilkanaście portretów Czachórskiego by całkowicie zatracić różnice pomiędzy poszczególnymi dziełami – wszystkie z nich są bowiem utrzymane w tej samej konwencji.
Oprócz malowanych na zamówienie portretów, artysta tworzył także dzieła inspirowane sztukami Szekspira, martwe natury oraz sceny rodzajowe. Jego dorobek artystyczny obejmuje również pogłębione psychologicznie portrety, które jednak przedstawiają wyłącznie osoby bliskie sercu malarza – jego rodzinę i przyjaciół.
Władysław Czachórski zmarł w Monachium w 1911 roku.
Bibliografia:
http://www.pinakoteka.zascianek.pl/Czachorski/Czachorski_bio.htm
http://artandbusiness.onet.pl/1084129,0,1,artykul.html
Nina Kinitz 18 sierpnia 2009