Polska sztuka / Proza / Współczesność powoj.

  • Opublikowano:

    2010-10-25
  • Odsłon:

    422

Gdzieś dalej, gdzie indziej -Dariusz Czaja

Książka jest zbiorem esejów podróżnych opowiadających o włoskim Południu. O Apulii głównie, z niewielkim wypadem do sąsiedniej Basilicaty. To wciąż prawdziwa  terra incognita dla tych wszystkich, którzy ulegli niegdyś włoskiej chorobie. Wbrew pokutującym przekonaniom, tam też mieszkają ludzie, jest nawet parę interesujących kamieni, a rzeczywistość układa się w zaskakujące wzory. Autor robi wiele, by tę tezę usprawiedliwić
Jego podróż na Południe – autobusem, pociągiem, samochodem, czasem rowerem – nie przebiega wedle z góry ustalonego planu. Nie jest to podróż konesera sztuk pięknych. Niewiele tu estetycznych delektacji. Muzea omijane są szerokim łukiem. Autor najwyraźniej nie szuka wrażeń, szuka raczej sensów. Albo dokładniej: sensów skrytych pod materią wrażeń. Jedzie więc na Monte Sant’Angelo, by zobaczyć grotę objawień św. Michała Archanioła i procesję ku jego czci, ale przy okazji próbuje zrozumieć, co się stało z naszą wrażliwością angelologiczną. Odwiedza pole bitwy pod Kannami, by zapytać o jej znaczenie, które wychodzi daleko poza czysto militarny wymiar. W Galatinie, podczas notte della taranta wpada w muzyczny trans, ale (już po ochłonięciu) rejestruje także współczesny kształt i przemiany tarantyzmu.
To książka gatunkowo nieczysta. Nie jest to z całą pewnością przewodnik (raczej anty-przewodnik), nie jest to reportaż, ani klasyczny dziennik podróży. Podróżujemy wraz z autorem w realnej przestrzeni, ale materią jego opisów jest także tekst literacki, film, fotografia i muzyka. To książka, która nieustannie miesza poziomy i języki. Przechodzi niepostrzeżenie od zapisu chwili do zdystansowanej refleksji, od impresyjnego obrazka do języka dyskursu. To także – już finalnie – próba zastanowienia się nad znaczeniem i możliwościami pisarstwa podróżniczego.

"Książka Dariusza Czai mówi o przeżyciach, które każdy z nas pragnąłby  mieć wśród swoich osobistych skarbów. To jasne, nie ma przygody bardziej  wzbogacającej niż podróż po Włoszech – ale nie o wypad wakacyjny chodzi,  nie o spacery po muzeach i kościołach, nawet nie o wzdychanie nad  pięknem Wenecji i zawrót głowy na Wybrzeżu Amalfitańskim, tylko o  spotkanie z krajem i ludźmi, takimi, jacy są dzisiaj, zanurzonymi w  wielosetletniej kulturze i geografii swej ojczyzny. To nie przyjemny  urlop, to prawdziwa świecka pielgrzymka".
Ewa Bieńkowska

"Nie czytajcie słów Czai w pośpiechu. Smakujcie je. Jego eseje  łączą w sobie erudycję antropologa, przenikliwość badacza, otwartość podróżnika, wrażliwość estety, słuch muzyka, oczy reportera i język wytrawnego pisarza. Uczta!"
Wojciech Tochman
Dariusz Czaja, antropolog kultury, członek redakcji "Kontekstów", eseista, recenzent muzyczny. Doktor habilitowany, wykładowca w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ. Żadnych medali i odznaczeń. Mąż, ojciec, krakauer. Ostatnio napisał: Sygnatura i fragment. Narracje antropologiczne (2004), Anatomia duszy. Figury wyobraźni i gry językowe (2006), Lekcje ciemności (Czarne 2009).  Za te ostanie otrzymał w 2009 roku nagrodę Fundacji TVP Kultura  ("Gwarancja Kultury") dla najlepszej książki w kategorii literatura.

seria Sulina
premiera: 4 listopada