Polska sztuka / Architektura

  • Opublikowano:

    2010-10-13
  • Odsłon:

    620

Zabytki Zakopanego – Jaszczurówka czyli Kaplica Najświętszego Serca Pana Jezusa i Krzeptówki - Sanktuarium Matki Bożej

Miasto Zakopane powstało na mocy przywileju króla Stefana Batorego z roku 1578. W 1886 roku Zakopane uznano za uzdrowisko. W Zakopanem osiedlili się między innymi Stanisław Witkiewicz i Henryk Sienkiewicz.  Jest to  piękne miasto,  w którym każdy znajdzie coś ciekawego dla siebie. Począwszy od górskich wycieczek , po Aquapark, poprzez muzea, kościoły i inne zabytki.
Kościołów jest w Zakopanem ponad trzydzieści, ale chyba nie ma takiego turysty, który będąc tutaj nie  odwiedził by Jaszczurówki i Krzeptówek.
Jaszczurówka, a właściwie kaplica Najświętszego Serca Pana Jezusa  została wystawiona w roku 1908, w stylu zakopiańskim, według projektu Stanisława Witkiewicza. Główny ołtarz został wykonany w Szkole Przemysłu Drzewnego i  bardzo przypomina góralską chatę.  Kolorowe witraże w  oknach  zostały zaprojektowane przez Witkiewicza i przedstawiają Matkę Boską Częstochowską, herb Polski oraz Matkę Boską Ostrobramską i herb Litwy.
Autorem ołtarzy jest góralski rzeźbiarz Wojciech Kulach. Drogę krzyżową przedstawioną w obrazach na szkle wykonała Ewelina Pęksowa. Wnętrze kościoła zdobią rzeźby i obrazy ludowe z XIX wieku.
Stary kościółek stanowi oczywiście  obiekt zabytkowy.
Kaplica była restaurowana w latach 1978 – 1981 po kierunkiem Antoniego Nowatorskiego. Co ciekawe do budowy kaplicy nie użyto ani jednego metalowego gwoździa. Jaszczurówka jest zbudowana na wysokiej, granitowej podmurówce, otoczona arkadowymi podcieniami. Dach dwukalenicowy, kryty gontem z ozdobnym szczytem o motywie wschodzącego słońca i niewielką czworoboczną wieżyczką, która mieści dzwon pochodzący z roku 1907. Wieżyczka zwieńczona jest metalowym krzyżem. Dębowy żyrandol wykonany został przez Józefa Janosa w latach 40 – tych XX wieku.
Kaplica początkowo należała do parafii Poronin, ale w praktyce opiekowali się nią głównie księża przebywający w Tatrach. W latach 1948 – 1955 opiekowali się nią księża marianie i salezjanie, oraz kapelan sióstr urszulanek z Borów. W roku 1955 Krakowska Kuria Metropolitalna powierzyła kaplicę misjonarzom z Olczy.
Od roku 1983 opiekę nad kaplicą sprawują księża marianie z Toporowej Cyrhli. Formalnym właścicielem obiektu jest jednak Tatrzański Park Narodowy, na  którego terenie stoi kaplica.
W 1984 roku studenci architektury Politechniki Krakowskiej wykonali inwentaryzację kaplicy, w roku 1995 Tatrzański Park Narodowy sfinansował założenie alarmowej instalacji przeciwpożarowej. Kaplica znajduje się na małopolskim szlaku Architektury Drewnianej.
Krzeptówki czyli Sanktuarium Matki Boskiej Fatimskiej – każdy kto choć raz na pewno był w Zakopanem na pewno je widział. Wspaniała budowla , która robi duże wrażenie i  ważna dla nas katolików. To votum wdzięczności za uratowanie życia Ojca Świętego Jana Pawła II.
Jej początki sięgają lat pięćdziesiątych. W roku 1950 osiedlili się na Krzeptówkach ks. Palotyni – zakonne Stowarzyszenie Apostolstwa Katolickiego. Rok później powstał ośrodek zakonny palotynów w Zakopanem. W 1957 roku powstała duża willa wraz z kaplicą po wezwaniem Niepokalanego Serca Maryi. Kardynał Stefan Wyszyński w roku 1961 przekazał zakopiańskim palotynom figurę Matki Bożej Fatimskiej, którą otrzymał od biskupa Fatimy. Jeszcze w tym samym roku figura została poświęcona przez biskupa Karola Wojtyłę. Wtedy to przy siedzibie palotynów powstało Sanktuarium Fatimskie.
Samą figurę Matki Bożej Fatimskiej Jan Paweł II ukoronował w 1987 roku w Rzymie. W głównym ołtarzu kaplicy umieszczono obraz Niepokalanego Serc Maryi, autorstwa Waldemara Kszczanowicza. Na zapleczu powstał tzw. „Park Fatimski”, w którym od roku 1955 , od maja do października odbywają się fatimskie nabożeństwa. To właśnie tam w 1997 roku, jesienią przeniesiono spod Wielkiej Skoczni ołtarz projektu Marka Szali.
 W latach siedziemdziesiątych  powstał na Krzeptówkach  ośrodek duszpasterski. W czasie stanu wojennego ośrodek gromadził przedstawicieli inteligencji zakopiańskiej, powiązanych z „Solidarnością”. Tutaj spotykali się też przedstawiciele opozycji i ludzie sztuki, działający w podziemiu. Bardzo częstym gościem palotynów był Lech Wałęsa. Głównym organizatorem tych wszystkich spotkań był kustosz Sanktuarium ks. Mirosław Drozdek i to właśnie on został pierwszym proboszczem parafii na Krzeptówkach, która zostaje utworzona w roku 1987. To właśnie wtedy rozpoczyna się budowa wielkiego  kościoła , które był votum wdzięczności za uratowanie życia Ojca Świętego Jana Pawła II po zamachu z 13 maja 1981 roku.
Autorem projektu budowli był zakopiański architekt Stanisław Tylka, natomiast wnętrze świątyni wybudowano pod nadzorem księdza Mirosława Drozdka. Wykonawcami całej architektury są oczywiście górale. Prezbiterium to swojego rodzaju tiara papieska. W centrum ołtarza – tabernakulum tron z figurą Matki Bożej Fatimskiej. W stacjach Drogi Krzyżowej możemy zobaczyć postać Jana Pawła II .
Budowę ukończono w roku 1992, 13 maja, dokładnie w 75 – tą rocznicę objawień fatimskich i w 11 – tą rocznicę zamachu na Ojca Świętego. Kościół został poświęcony przez kardynała Franciszka Macharskiego. Od 1990 roku organizowane są tu Kongresy Fatimskie.
Corocznie miejsce to odwiedza ponad 300 tysięcy pielgrzymów z całej Polski i z zagranicy. W roku 1997, 7 czerwca nabożeństwo konsekracyjne odprawił na Krzeptówkach sam papież Jan Paweł II.
Obydwa te kościoły, jakże różne od siebie co roku przyciągają rzesze turystów, będących w Zakopanem , na pewno warto je zobaczyć.


Agnieszka Kowalczyk 2010-10-02