Krytycy filmowi o Gdyni: to był przełomowy festiwal

Krytycy filmowi o Gdyni: to był przełomowy festiwal

19.09. Gdynia (PAP) – Przełomowy dla polskiego kina – tak krytycy ocenili 34. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, który zakończy się w sobotę wieczorem uroczystą galą. Wśród obrazów, które chwalili najczęściej są „Rewers” Borysa Lankosza, „Dom zły” Wojciecha Smarzowskiego” i „Wszystko, co kocham” Jacka Borcucha.

„Wszystko, co kocham” zdobyło już w Gdyni nagrodę Złotego Klakiera dla filmu najdłużej oklaskiwanego, „Rewers” natomiast Nagrodę Publiczności gdyńskiego Multikina.

„To był bardzo udany festiwal. 24 filmy, w tym aż 11 wyreżyserowanych przez debiutantów – to wysyp wręcz niesamowity. Ponadto filmy debiutanckie były bardzo dobre” – powiedział w sobotę PAP krytyk Andrzej Bukowiecki, współpracujący m.in. z „Życiem Warszawy”.

„Moim faworytem jest +Rewers+ Borysa Lankosza, któremu przyznaliśmy już Nagrodę Dziennikarzy. Temat, który w nim podjęto, jest może nie nowy, bo czasy stalinowskie były pokazywane w polskim kinie wielokrotnie, ale tutaj jest to spojrzenie zupełnie inne: skoncentrowane na tym, jak żyli wtedy zwykli ludzie, jak sobie radzili w tamtej sytuacji. Lankosz pokazał te czasy w konwencji czarnej komedii, filmu noir, kryminału. Młody reżyser (36-letni – PAP), który tamtej epoki przecież nie może pamiętać, bardzo dobrze przedstawił jej grozę. To jego wielki sukces” – uważa Bukowiecki.

Jego zdaniem, „Rewers” to ponadto „film bardzo przemyślany od strony plastycznej”. „Zdjęcia Marcina Koszałki są znakomite, scenografia zaprojektowana przez Magdalenę Dipont i Roberta Czesaka – wspaniała, Warszawę lat pięćdziesiątych widzimy +jak na dłoni+. Do tego genialne kreacje aktorskie Anny Polony, Krystyny Jandy, Agaty Buzek i Marcina Dorocińskiego” – powiedział Bukowiecki.

Kolejny film, który zrobił na nim bardzo duże wrażenie to „Wszystko, co kocham” Jacka Borcucha, z Andrzejem Chyrą w obsadzie. „Borcuch potrafi kręcić filmy mądre i ciepłe, o dobrych ludziach. Po raz kolejny to udowodnił. +Wszystko…+ to obraz zrealizowany w lekkim tonie, niegubiący jednocześnie prawdy o kolejnym ważnym okresie w naszej historii – gorącym roku 1981, zakończonym stanem wojennym. W to wszystko wpisana jest historia utrzymana w stylu Romea i Julii – dwoje młodych ludzi, zakochanych, on jest synem działacza partyjnego, ona córką działacza +Solidarności+” – mówił PAP krytyk.

„To nie jest jednak film o polityce, choć polityka ma wielki wpływ na życie bohaterów” – zaznaczył Bukowiecki. „To film po prostu o ludziach, młodych, którzy musieli w tamtych trudnych czasach podejmować ważne decyzje. Uważam go za świetne kino dla publiczności, które – podobnie jak +Rewers+ – może liczyć na dużą widownię. Bardzo polecam ten film, zwłaszcza młodym ludziom”.

Jak dodał Bukowiecki, trzeci znakomity film to w jego opinii „utrzymany w całkiem innym nastroju, niełatwy w odbiorze, ale niewątpliwie wybitny i ważny +Dom zły+ Wojciecha Smarzowskiego”.

„Dom zły” to opowieść o prowadzonym w 1982 r. milicyjnym śledztwie w sprawie brutalnego morderstwa popełnionego w chałupie ubogich gospodarzy gdzieś w odległym zakątku Bieszczad. W obsadzie filmu są m.in. Marian Dziędziel, Arkadiusz Jakubik, Bartłomiej Topa i Kinga Preis.

„Smarzowski również pokazał rzeczywistość stanu wojennego – z szokującym naturalizmem. Zobaczyliśmy zapomniany świat PGR-ów, bezrobocia, biedy, pijaństwa, w który wpisana została historia kryminalna. Bohaterowie to zwykli ludzie, szeregowi milicjanci, gospodarz wiejski i jego żona, zootechnik z PGR. Zwykli ludzie wplątani w ten cały system nie są w stanie uciec przed historią” – relacjonował Bukowiecki.

Jacek Rakowiecki – redaktor naczelny magazynu „Film” – uważa, że tegoroczny festiwal w Gdyni jest „absolutnie przełomowy”. „Spośród 24 filmów walczących o Złote Lwy co najmniej 20 to filmy dobre. Tak dobrze nie było od lat” – przyznał w rozmowie z PAP.

„Nie będę specjalnie oryginalny, zdecydowanie najlepsze są według mnie +Rewers+ Borysa Lankosza i +Dom zły+ Wojciecha Smarzowskiego. +Dom zły+ – krwawy, ponury, mroczny – to bardzo odważna analiza zachowań Polaków w strasznym roku 1982, tuż po wprowadzeniu stanu wojennego. Ten film to także mistrzostwo operowania obrazem i znakomity montaż” – uważa Rakowiecki.

„+Rewers+ to z kolei perełka. Połączono w nim przeróżne estetyki. Lankosz bawi się konwencjami kina, ten film to i komedia, i thriller, a momentami niemal horror. Do tego kapitalna gra aktorska. +Arszenik i stare koronki+ w czasach socrealizmu – tak powiedziałbym o +Rewersie+” – ocenił Rakowiecki.

Naczelny „Filmu” chwalił też m.in. „Galerianki” Katarzyny Rosłaniec i „Świnki” Roberta Glińskiego, filmy zrealizowane na zbliżony temat – o prostytuujących się nastolatkach. „Pokazano przerażające zjawisko, funkcjonujące po cichu w Polsce” – powiedział Rakowiecki. „W tych dwóch filmach rewelacyjnie zagrali młodziutcy aktorzy – Filip Garbacz ze +Świnek+ i wszystkie dziewczyny z +Galerianek+” – dodał.

Paweł Sztompke, krytyk reprezentujący Program 1 Polskiego Radia, przyznał: „Jestem pod ogromnym wrażenie tegorocznego festiwalu”. „Polecam genialnie zagrany, we wspaniałych wnętrzach +Rewers+. A także film Smarzowskiego, zrealizowany w nowoczesnej formule, estetyką zbliżony nieco do produkcji braci Coen, a jednocześnie znakomicie przedstawiający historię, pokazujący, jakie spustoszenie w głowach Polaków spowodowała komuna” – powiedział PAP Sztompke.

Tegoroczny festiwal w Gdyni zakończy się w sobotę wieczorem galą w Teatrze Muzycznym. Przyznane zostaną wtedy najważniejsze nagrody, w tym Złote Lwy dla najlepszego filmu. (PAP)