Polska sztuka / Twórcy ludowi / Rzeźba

  • Opublikowano:

    2009-08-20
  • Odsłon:

    269

Rzeźba dłuta Andrzeja Gombosaz Jurgowa

Andrzej Gombos twórca ludowy z Jurgowa. Urodził się 11 września 1921, w rodzinie chłopsko-rzemieślniczej. Trudnił się takimi dziedzinami sztuki jak snycerstwo i rzeźba. Snycerstwo polega na artystycznym rzeźbieniu w drewnie elementu mebla lub wyposażenia wnętrza. Andrzej Gombosa zawodową działalność snycerską rozpoczął ok. 1950 r. Początkowo wykonywał wiele obiektów z drewna zdobionych ryzowaniem, przede wszystkim przedmioty codziennego użytku: łyżki, łyżniki, solniczki, czerpaki, pojemniki na masło, półki, stoły, krzesła, skrzynie. Wyroby te ozdobione tradycyjną ludową ornamentyką stanowią przykład rzeźby dekoracyjnej na wysokim poziomie. Szczytowymi osiągnięciami artysty była rzeźba figuralna o tematyce zarówno sakralnej (Chrystus Frasobliwy, Pieta, św. Florian), jak i zbójnickiej, satyrycznej, obyczajowo-wiejskiej.
W 1960 r. Andrzej Gombos zorganizował w Jurgowie pracownię stolarsko-snycerską, w której wyszkolił w rzemiośle drzewnym kilkunastu chłopców. Poświęcał im wiele czasu, udzielał wskazówek, dostarczał materiału i narzędzi. Pod jego wpływem jego uczniowie zaczęli wykonywać w drewnie płaskorzeźby i drobne figurki. Zorganizowana w 1963 r. przez Muzeum Tatrzańskie wystawa rzeźb uczniów A. Gombosa, spotkała się z zainteresowaniem środowiska artystycznego. Po zamknięciu wystawy część prac zakupiło Muzeum Tatrzańskie. Drugą rzeźbiarską szkołę założył A. Gombos w roku 1969. Zarówno z pierwszej szkółki, jak i z drugiej wyłoniły się osoby utalentowane, które do dnia dzisiejszego zajmują się działalnością artystyczną.
Dzięki jego staraniom i wieloletniej działalności oraz nawiązaniu współpracy z "Cepelią" (włączoną później do Zrzeszenia "Milenium"), w Jurgowie powstał prężny duży ośrodek wytwórczości ludowej specjalizujący się w meblarstwie, snycerstwie i rzeźbie. We wsi produkowano zydle, ławy, skrzynie, półki, listwy, łyżniki, formy na sery, obońki, talerze oraz zminiaturyzowane naczynia bednarskie.
A. Gombos uczestniczył w wielu konkursach i wystawach sztuki ludowej w kraju (Zakopane, Tarnów, Gorzów Wielkopolski, Szczecin, Zabrze, Będzin, Nowy Targ, Rabka, Nowy Sącz) i zagranicą (Szwecja, dwukrotnie NRD, Czechosłowacja: Bratysława 1974 i 1977). W 1997 r. z inicjatywy Muzeum Tatrzańskiego, Stowarzyszenia Twórców Ludowych i Tatrzańskiego Towarzystwa Kulturalnego zorganizowano wystawę "Andrzej Gombos z Jurgowa i jego uczniowie" oraz wydano katalog wystawy.
Jurgowski twórca otrzymał wiele nagród i dyplomów za swoją działalność snycersko-rzeźbiarską i społeczno-kulturalną. Napisano o nim wiele artykułów prasowych oraz nagrano audycje radiowe i telewizyjne. Był członkiem: Stowarzyszenia Twórców Ludowych, Tatrzańskiego Towarzystwa Kulturalnego, Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Słowaków w Polsce. Artysta otrzymał również wiele odznaczeń, a wśród nich: Srebrny Krzyż Zasługi, Nagroda im. Oskara Kolberga 1983, odznaka "Zasłużony działacz kultury", złota odznaka "Za zasługi dla gminy Bukowina Tatrzańska" (2005).
Andrzej Gombos przyczynił się w dużym stopniu do rozwoju wsi i jej promowania poprzez swoją działalność artystyczną. Jego prace znajdują się w zbiorach muzeów krajowych i zagranicznych, wiele też trafiło do prywatnych kolekcjonerów. Rzeźby twórcy można podziwiać w Jurgowie i są to m.in.: figury św. Floriana umieszczone w starej i nowej remizie OSP, rzeźbiony konfesjonał w kościele w Jurgowie (wykonany wspólnie z Janem Plucińskim) oraz ul przedstawiający postać św. Ambrożego, znajdujący się w ogrodzie nieżyjącego jurgowskiego poety - Walentego Plucińskiego. Ul wykonany został z potężnego pnia drzewa o wadze ponad stu kilogramów w kształcie głowy św. Ambrożego, nakrytej kapeluszem, z otwartymi ustami i językiem wysuniętym na zewnątrz, na który w zamyśle artysty miały siadać wracające do ula pszczoły.
Artysta zmarł 8 lutego 2007 r.

Anna Czopor 2009.08.01