Polska sztuka / Muzyka / Dwudziestolecie

  • Opublikowano:

    2009-06-28
  • Odsłon:

    625

Jan Adam Maklakiewicz

Zycie
Jan Adam Maklakiewicz był polskim kompozytorem, dyrygentem chórów, organistą, a także publicystą muzycznym. Artysta urodził się niedaleko Skierniewic w Chojnacie, 24 listopada 1899 roku natomiast zmarł 7 lutego 1954 roku w Warszawie.
Jan Adam Maklakiewicz pierwsze lekcje muzyki pobierał u swojego ojca Jana Maklakiewicza. Dopiero w 1919 roku zaczął uczęszczać do warszawskiej Wyższej Szkoły Muzycznej, gdzie do 1922 roku uczył się gry na skrzypcach, harmonii oraz kontrapunktu. Dodatkowo w 1921 roku rozpoczął studia z kompozycji, które w Konserwatorium Warszawskim ukończył dopiero w 1925 roku. Dodatkowo w 1926 roku wyjechał do Paryża, gdzie jeszcze przez rok studiował kompozycję w École Normale de Musique. Poza nauką, Jan Maklakiewicz udzielał się w paryskim środowisku polonijnym, gdzie w ośrodku prowadził mieszany chór, a także był aktywnym członkiem Stowarzyszenia Młodych Muzyków Polskich.
Od roku 1927 wykładał przedmioty teoretyczne oraz prowadził chór w Konserwatorium H. Kijeńskiej – Dobkiewiczowej w Łodzi. Pracował tam do 1929 roku. Jeszcze w 1928 roku związał się z Konserwatorium Warszawskim, gdzie do 1932 roku był profesorem harmonii.
Lata 1932-1935 do dla Jana Adama Maklakiewicza przede wszystkim współpraca z chórem przy kościele św. Krzyża w Warszawie. Artysta był tam również organistą. Warto tutaj dodać, że prowadzony przez Maklakiewicza chór stał się jednym z najlepszych chórów kościelnych w kraju.
W tamtym okresie Maklakiewicz prowadził również chór „Znicz” Związku Zawodowego Pracowników Gazowni Miejskiej, a także chór młodzieży handlowej, chór Akademickiego Koła Muzycznego „Lira”, który działał przy Uniwersytecie Warszawskim oraz orkiestrę fabryki zbrojeniowej przy Forcie Bema.
Maklakiewicz był również wybitnym publicystą. I tak do najważniejszych osiągnięć w tej dziedzinie zaliczyć tutaj należy przede wszystkim założenie miesięcznika „Chór” w 1934 oraz przygotowywanie sprawozdań muzycznych do „Kuriera Porannego” (1930-37). Dodatkowo współpracował z różnymi polskimi teatrami, w tym m.in.: z Teatrem Polskim (1926-39), Teatrem Narodowym, Teatrem Kameralnym oraz Teatrem Syrena w Warszawie, Teatrem im. J. Słowackiego i Teatrem Starym w Krakowie. Natomiast od 1938 roku współpracował również z Polskim Radiem.
Kiedy wybuchła II wojna światowa zaczął pracę pianisty w kawiarni „Cafe Club”, a następnie w prowadzonej przez Emila Chaberskiego (reżyser i aktor) kawiarni „Znachor”. Po krótki pobycie w Warszawie, w 1941 roku ukrywał się w Chojnacie. Maklakiewicz udzielał tam prywatnych lekcji harmonii i gry na fortepianie.
Po zakończeniu wojny pracował jako dyrektor w krakowskiej Państwowej Filharmonii. Na tym stanowisku pozostał do 1947 roku kiedy to zaczął pracę na stanowisku dyrektora w Filharmonii Warszawskiej. Przez rok przywrócił ją do dawnej świetności organizując m.in. orkiestrę symfoniczną oraz chór.
Od 1948 roku był nauczycielem harmonii w Państwowej Średniej Szkole Muzycznej w Warszawie, gdzie uczył do 1950 roku. W 1949 rok został profesorem Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej również w Warszawie. Uczył tam przede wszystkim kompozycji, instrumentacji oraz kontrapunktu. W roku 1950 powierzono mu również funkcję dziekana Wydziału Kompozycji Dyrygentury i Teorii Muzyki. na tym stanowisku pozostał do 1951 roku. Poza działalnością publicystyczną, muzyczną i dydaktyczną Jan Adam Maklakiewicz był również aktywnym działaczem wielu ważnych instytucji i stowarzyszeń muzycznych. Do najważniejszych z nich można zaliczyć: Stowarzyszenie Kompozytorów Polskich (od 1928 roku, funkcja sekretarza generalnego (1932-35) później był wiceprezesem), członek Zarządu Polskiego Towarzystwa Muzyki Współczesnej (od 1928, funkcje: skarbnik, sekretarz, wiceprezes), Stowarzyszenie Pisarzy i Krytyków Muzycznych (od 1930, funkcja: skarbnik) oraz członek Zarządu Związku Kompozytorów Polskich (1947-51).

Twórczość
Do najważniejszych kompozycji autorstwa Jana Adama Maklakiewicza zaliczyć należy przede wszystkim utwory takie jak: Wariacje symfoniczne (1922), Suita huculska na skrzypce i fortepian (1927), Romans na flet i fortepian (1927), Tryptyk na wiolonczelę i fortepian (1927), Symfonia nr 2 "Święty Boże" na baryton solo, chór i orkiestrę (1927), O zmierzchu na 2 mezzosoprany, flet, altówkę i harfę (1927), Prelude pour orgue (1927), Pieśń o burmistrzance na głos z fortepianem (1928), Reflexions na skrzypce i fortepian (1928), Du bist wie eine Blume na głos i fortepian (1928), oncert na wiolonczelę i orkiestrę na tematy gregoriańskie (1929), Negers Heimweh na skrzypce i fortepian (1929), Concertino quasi una fantasia na fortepian, mezzosopran i orkiestrę (1929), Pięć pieśni ludowych na chór mieszany (1929), Leciały gasańki, melodia na chór mieszany (1929), Koncert skrzypcowy nr 1 (1930), Cztery pieśni japońskie na sopran i orkiestrę (1930), Pieśń o chlebie powszednim na chór mieszany i orkiestrę (1931), Tango symfoniczne na orkiestrę (1931), Shiwohumi, balet (1934), Ostatnie werble, poemat symfoniczny na śmierć Józefa Piłsudskiego (1935), Trzy struny na chór męski (1935), Przekupka warszawska na orkiestrę (1937), Cagliostro w Warszawie, balet (1938), Uwertura koncertowa (1939), Grunwald, poemat symfoniczny (1939-44), Msza polska na chór mieszany, sopran lub tenor i organy (1944), Cztery pieśni na głos wysoki z towarzyszeniem orkiestry (1946), Kołysanka [wersja I] na chór męski (1946), Kołysanka [wersja II] na chór mieszany (1946), Kołysanka [wersja III] na głos i fortepian (1946), Uwertura praska na orkiestrę (1947), Madonny, 5 pieśni na sopran i orkiestrę (1947), Śląsk pracuje i śpiewa, suita ludowa na tenor, chór męski, żeński i mieszany z orkiestrą symfoniczną lub fortepianem (1948), Suita łowicka na sopran, chór mieszany i orkiestrę (1948), Zabrze [wersja I], kantata na chór męski lub mieszany i orkiestrę symfoniczną (1949), Zabrze [wersja II] na chór męski (1949), Zabrze [wersja III] na chór mieszany (1949), Złota kaczka, balet (1950), Suita tańców łowickich na orkiestrę (1951), Koncert skrzypcowy nr 2 "Góralski" (1952) oraz Tryptyk morski na chór męski i orkiestrę (1953).


Marta Kotas