Polska sztuka / Proza / Oświecenie

  • Opublikowano:

    2008-11-20
  • Odsłon:

    422

Franciszek Salezy Jezierski

Franciszek Salezy Jezierski urodził się w 1740 roku. Był działaczem społeczno-oświatowym, pisarzem i publicystą.
Jego rodzina zamieszkiwała ziemię łukowską, należała do niższej warstwy szlachty. W Łukowie ukończył kolegium Pijarowskie.
W młodzieńczych latach swojego życia służył w wojsku w oddziałach ordynackich Sanguszków oraz zajmował się działalnością prawniczą, jednak porzucił to na rzecz uczestnictwa w zgromadzeniu misjonarzy w Warszawie. Przyjął święcenia kapłańskie. W następnych latach swojego życia uczył się we Włoszech, a po powrocie do Polski został kronikarzem kaliskim.
Przez niewielki okres swojego życia pracował u Naruszewicza, następnie, w roku 1781, przyjął funkcję rektora wydziału lubelskiego, a po dwóch latach małopolskiego. Również w 1783 roku uzyskał doktorat z filozofii i teologii w Akademii Krakowskiej. W 1785 roku objął stanowisko wizytatora generalnego szkół koronnych.
Współpracował z Komisją Edukacji Narodowej, uważa się go za jednego z twórców reformy szkolnictwa.
Konserwatywna szlachta nie pałała do niego sympatią, gdyż miał wyjątkowo „ludzkie” podejście do polityki. Zależało mu na wzmocnieniu władzy państwa, bronił przekonań mieszczan i ludności zamieszkującej wsie, sprzeciwiał się szlacheckim przywilejom.
W 1785 roku zamieszkał w Warszawie. Nazywano go "Wulkanem gromów Kuźnicy [Kołłątajowskiej]”. Był jej zdecydowanie najbardziej utalentowanym publicystą, o nieprzeciętnej wyobraźni i nowatorskich pomysłach.
Mimo braku tytułu posła, na obradach Sejmu Czteroletniego wygłosił Kazanie przed Stanami Rzeczypospolitej (1788 rok).

Najważniejsze utwory:
-”Duch nieboszczki Bastylii” (1789 rok)
-”Katechizm o tajemnicach rządu polskiego” (1790 rok)
-”Niektóre wyrazy porządkiem abecadła zebrane...” (1791 rok)
-”Rzepicha” (1790 rok)
Zmarł 14 lutego 1791.

Źródła:
-„Zarys dziejów literatury polskiej”, J. Kleiner, W. Maciąg”

Hanna Maria Szczesiak 2008.11.20