Polska sztuka / Malarstwo / Współczesnośc powoj

  • Odsłon:

    763

Egzystencjalny ból na twarzach świętych – obrazy Mariana Czapli.   

Marian Czapla urodził się w 1946 roku w Gackach na Kielecczyźnie. Edukację artystyczną rozpoczął w Państwowym Liceum Technik Plastycznych w Kielcach, a naukę kontynuował w warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. W 1972 roku otrzymał on dyplom wyższej uczelni z rąk Stefana Gierowskiego – wybitnego twórcy obrazów abstrakcyjnych. Po ukończeniu studiów Marian Czapla został wykładowcą w warszawskiej ASP, a po pewnym czasie otrzymał tytuł profesora i własną pracownię na Wydziale Malarstwa. Artysta był jednym z współorganizatorów, a później także członków grupy Sympleks S4 .

Obrazy Mariana Czapli były wielokrotnie prezentowane publiczności podczas wystaw zbiorowych, które organizowano zarówno w kraju, jak i za granicą. Jego monumentalne dzieła udostępniono także publiczności w ramach 30 wystaw indywidualnych. Obrazy Mariana Czapli znajdują się w zbiorach muzeów i galerii z: Kielc, Szczecina, Białej Podlaskiej, Warszawy oraz USA (Herbert F. Johnson Museum of Art, Ithaca).

Jego dorobek artystyczny obejmuje głównie cykle monumentalnych obrazów, przedstawiających zwykle abstrakcyjną przestrzeń, w której toczą się egzystencjalne dramaty ludzi i świętych. Czasem w jego dziełach pojawia się też symboliczny kształt krzyża (vide Misterium figury czteroramiennej ), którego ramiona są porozrywane lub naznaczone licznymi nacięciami. Niekiedy kawałki drewna połączone są ze sobą jedynie prowizorycznymi paskami – wywołuje to skojarzenia ze szwami scalającymi brzegi rozległej rany. Marian Czapla jest również autorem martwych natur, które zazwyczaj przedstawiają kwiaty (np. Anturium ).

Inspiracji do tworzenia dostarczają mu postaci oraz historie biblijne, które zyskują w jego dziełach wymiar ponadczasowy. Częstymi bohaterami tworzonych przez niego prac są święci, których wizerunki bardziej przypominają jednak portrety ludzi przytłoczonych bólem istnienia, niż obojętne oblicza religijnych męczenników, znane z kościelnych malowideł. Święci Mariana Czapli to przede wszystkim pogrążeni w samotności ludzie, przeżywający smutek, cierpienie, a czasami także zachwyt, wynikający z obcowania z metafizyczną tajemnicą bytu. Sylwetki nagich, nieproporcjonalnie zbudowanych ludzi pojawiają się niemal zawsze na tle abstrakcyjnych kompozycji. Dzięki temu, że zostały one całkowicie wyizolowane od realiów geograficznych oraz historycznych, zaczynają funkcjonować jako uniwersalne postaci, z którymi każdy może się utożsamiać.

Ekspresyjne płótna Mariana Czapli przykuwają wzrok zdeformowanymi sylwetkami monumentalnych ludzi oraz męczenników, których ciała wypełniają kolorowe plamy. Zastosowanie bogatej palety nasyconych barw nie tylko zwiększa ekspresję dzieł, ale również odgrywa istotną rolę w budowaniu symboliki obrazów.

Przykładem tego jest jedna z prac wchodzących w skład cyklu Ecce Homo - Maria Magdalena . Przedstawia ona sylwetkę kobiety, ukazaną jako połączenie dolnej części ludzkiego ciała z błękitnym posągiem, który przekształca się w zmysłową czerwień rzeźby. Oblicze Marii Magdaleny jest podzielone na dwie części – niebieską, która może symbolizować boskość oraz czerwoną – ludzką, pełną życia oraz namiętności, która dominowała w życiu świętej, zanim dokonała się jej wewnętrzna przemiana. Na tle abstrakcyjnej kompozycji wyróżniają się zielone włosy, wijące się skrętami wokół jej twarzy i pleców. Takie przedstawienie świętej jest ewidentnym nawiązaniem do ikonografii religijnej, w której towarzyszka Jezusa niemal zawsze posiada długie i rozpuszczone włosy – znak trwania w grzechu. Marian Czapla dodatkowo wzbogacił wymowę tego symbolu malując loki Marii Magdaleny zieloną farbą – kolorem, który uosabia płodność.

Wykorzystanie symboliki barw oraz metaforyczny obraz kobiecej sylwetki zmuszają do zadania pytań o tożsamość bohaterki obrazu. Kim jest Maria Magdalena – świętą, nierządnicą czy po prostu człowiekiem, zmuszonym wciąż wybierać pomiędzy dobrem a złem? Kobieta z obrazu Mariana Czapli posiada zarówno cechy boskie, jak i ludzkie. Które z nich przeważają? Odpowiedź pozostaje po stronie odbiorcy dzieła.

Bibliografia:
http://www.pgs.pl/?p=artysci&id=15&g=1
http://www.kompassztuki.pl/artists/30

Nina Kinitz 9 lutego 2010