Polska sztuka / Malarstwo / Realizm

  • Odsłon:

    1369

Alfred Wierusz-Kowalski – rzecz o malarzu, który zasłynął dzięki wilkom.  

Alfred Wierusz-Kowalski urodził się w 1849 roku w Suwałkach. W dzieciństwie uczestniczył w lekcjach rysunku prowadzonych przez  Kazimierza Górnickiego. W 1865 roku przyszły artysta przeniósł się wraz z rodziną do Kalisza. Reminiscencje krajobrazów i zdarzeń widzianych podczas tej dalekiej wyprawy powracały później w jego dziełach.

W 1868 roku młody malarz rozpoczął naukę w warszawskiej Klasie Rysunkowej, w której poznawał tajniki malarskiego kunsztu pod kierunkiem Rafała Hadziewicza, Aleksandra Kamińskiego oraz wybitnego pedagoga – Wojciecha Gersona. Po kilku latach postanowił kontynuować edukację w drezdeńskiej Akademii Sztuk Pięknych, a później także w monachijskiej ASP, w której doskonalił warsztat pod czujnym okiem Alexandra Wagnera. W 1874 roku Alfred Wierusz-Kowalski zapisał się do prywatnej pracowni Józefa Brandta.

Jego obrazy zaczynały cieszyć się coraz większym powodzeniem wśród monachijskiej publiczności, malarz zyskał także uznanie krytyków. Liczne sukcesy artystyczne skłoniły go do osiedlenia się na stałe w Bawarii. Pomimo wieloletniego pobytu za granicą nie zaprzestał kontaktów z polskim środowiskiem artystycznym. Często wysyłał swoje obrazy na wystawy organizowane przez krakowskie Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych oraz Salon Aleksandra Krywulta. Od końca XIX wieku regularnie spędzał wakacje w majątku Mikorzyn.

Podczas pobytu w Monachium Alfred Wierusz-Kowalski ściśle związał się z polskim środowiskiem artystów przebywających na emigracji. Utrzymywał bliskie kontakty z Janem Chełmińskim i Władysławem Czachórskim, nawiązał także znajomości z młodymi twórcami – Olgą Boznańską, Michałem Wywiórskim, Czesławem Tańskim i Henrykiem Weyssenhoffem, którym pomagał w biegłym opanowaniu malarskiego kunsztu.

W 1903 roku artysta odbył podróż do Afryki, która dostarczyła mu wielu nowych inspiracji. Rezultatem tej wyprawy była silna fascynacja egzotycznym krajobrazem oraz wzbogacenie repertuaru tematycznego o wątki orientalne.

Obrazy Alfreda Wierusza-Kowalskiego cieszyły się niezmiennym zainteresowaniem publiczności. Nic więc dziwnego, że wielokrotnie prezentowano je na wystawach międzynarodowych, m.in. w Monachium, Berlinie i Wiedniu. Artystę często nagradzano – spośród licznych wyróżnień warto wymienić złoty medal, którym uhonorowano go w Glaspalast oraz złoty medal z wystawy wiedeńskiej. Za swoje zasługi na polu sztuki malarz został mianowany honorowym profesorem monachijskiej Akademii Sztuk Pięknych w 1890 roku.

Artysta zmarł w Monachium w 1915 roku.

Tematyka obrazów Alfreda Wierusza-Kowalskiego oscylowała przede wszystkim wokół życia mieszkańców wsi oraz niewielkich miasteczek. Artysta często ukazywał konie ciągnące furmanki po nierównej drodze, wizerunki radosnych panien młodych w ludowych strojach oraz ważniejsze wydarzenia, takie jak obchody dożynek, wyprawę na jarmark lub przyjazd karetki pocztowej do miasteczka. Lubił on także przedstawiać codzienność podróżnych, którzy w jego dziełach niejednokrotnie biorą udział w licznych perypetiach (vide Wypadek w podróży ). Na płótnach Alfreda Wierusza-Kowalskiego pojawiają się również konne przejażdżki dystyngowanych dam w kapeluszach i ich wytwornych towarzyszy ( Konna przejażdżka po lesie ) oraz sceny z polowań.

Niewyczerpanym źródłem inspiracji były dla artysty zwierzęta. Z prawdziwą maestrią kreował on sylwetki pędzących goni i ganiających za nimi radośnie psów. Najbardziej fascynowały go jednak wilki, których wizerunki ukazywał zwykle podczas samotnych wędrówki na tle wieczornego nieba ( Wilk ) lub w trakcie ataku na podróżnych. Właśnie tym ostatnim przedstawieniom artysta zawdzięczał komercyjny sukces. Niezwykle sugestywne obrazy ukazujące przerażone konie, otoczone przez zawzięcie atakujące wilki oraz ludzi, desperacko próbujących opanować sytuację były chętnie kupowane przez zagranicznych koneserów sztuki. Alfred Wierusz-Kowalski z łatwością oddawał nie tylko emocje towarzyszące dramatycznym scenom, ale również precyzyjnie odtwarzał szczegóły anatomiczne oraz specyfikę zachowania dzikich zwierząt. Założył nawet hodowlę wilków, by móc lepiej badać ich zwyczaje, a także obserwować sposób poruszania się oraz budowę ciała.

Pod koniec życia artysta zaczął powielać tematy, a nawet zlecał młodym twórcom kopiowanie swoich dzieł na zamówienie (sam jedynie wykańczał obrazy i oznaczał swoim nazwiskiem). Jego wcześniejsze sukcesy artystyczne były jednak na tyle spektakularne, że malarz trwale zapisał się na kartach historii sztuki jako utalentowany reprezentant szkoły monachijskiej w malarstwie polskim.
Bibliografia: http://www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_wierusz_kowalski_alfred

Nina Kinitz 28 stycznia 2010